Ponowna interwencja na rynku paliw obniżyła inflację
Zgodnie z danymi GUS inflacja CPI spadła w październiku do 3,5% r/r wobec 4,1% we wrześniu, kształtując się zgodnie ze wstępnym szacunkiem. Głównym czynnikiem oddziałującym w kierunku zmniejszenia inflacji był spadek dynamiki cen „paliw i smarów do prywatnych środków transportu” do 21,7% r/r wobec 36,1% we wrześniu, związany z ponowną rządową interwencją na detalicznym rynku paliw, co zmniejszyło roczny wskaźnik inflacji o 0,8 pkt proc. W kierunku zmniejszenia inflacji ogółem oddziaływał również spadek inflacji bazowej po wyłączeniu cen żywności, paliw i nośników energii, która według naszych szacunków wyniosła w październiku 2,9% r/r wobec 3,1% we wrześniu. Do spadku inflacji bazowej w największym stopniu przyczyniła się niższa dynamika cen w kategorii „rekreacja, sport i kultura”, a w szczególności znacząco niższe niż we wrześniu tempo wzrostu cen „turystyki zorganizowanej za granicą”. Spadek inflacji bazowej w październiku wskazuje, że jak dotąd szok energetyczny związany z konfliktem na Bliskim Wschodzie przyczynił się głównie do wzrostu cen nośników energii, a jego wpływ na pozostałe ceny w gospodarce pozostaje ograniczony. Ocenę tę wspiera odnotowany w październiku wzrost dynamiki cen opału („paliw stałych”) do 24,5% r/r wobec 16,7% we wrześniu. Wzrost ten był główną przyczyną zwiększenia dynamiki cen nośników energii do 6,1% r/r z 5,0% we wrześniu, co podbiło roczny wskaźnik inflacji o 0,1 pkt proc.
Zbliża się koniec spadku cen żywności
W kierunku zwiększenia inflacji w październiku oddziaływała wyższa dynamika cen w kategorii „żywność i napoje bezalkoholowe” (-0,1% r/r w październiku wobec -0,4% we wrześniu). W ujęciu miesięcznym ceny zwiększyły się w październiku o 0,4% wobec wzrostu o 0,1% we wrześniu, kształtując się poniżej swojego wzorca sezonowego (ok. 0,6%). Do wzrostu dynamiki cen żywności i napojów bezalkoholowych przyczyniły się przede wszystkim wyższe dynamiki cen owoców (0,7% r/r wobec -2,6%) oraz warzyw (1,6% wobec -0,3%), czemu sprzyjały ich słabe tegoroczne krajowe zbiory. Zgodnie z szacunkiem GUS z końca września, tegoroczne krajowe zbiory owoców i warzyw gruntowych są odpowiednio o ok. 15,9% i 4,0% niższe w ujęciu rocznym. Przeciwny wpływ miał natomiast spadek dynamiki cen w kategorii „cukier, wyroby cukiernicze i desery” (-0,3% wobec 0,8%), głównie za sprawą spadku cen kakao na światowym rynku.
Uważamy, że październik był ostatnim miesiącem z ujemną dynamiką cen żywności i napojów bezalkoholowych. W kolejnych miesiącach dynamika cen w tej kategorii będzie kształtować się w trendzie wzrostowym, co będzie wynikać w dużym stopniu z opóźnionego wpływu szoku na rynku nawozów i nośników energii na ceny żywności. Istotnym źródłem wyższej dynamiki cen będzie również oczekiwany przez nas wzrost cen produktów mlecznych oraz wieprzowiny, wynikający z cyklicznego charakteru tych rynków. Ponadto, od marca 2027 r. w kierunku wzrostu dynamiki cen żywności będą oddziaływać efekty niskiej bazy.
Wzrost PKB w III kw. nieznacznie niższy od oczekiwań
Według szybkiego szacunku GUS, dynamika PKB zmniejszyła się do 3,5% r/r w III kw. wobec 4,1% w II kw., kształtując poniżej naszej prognozy (3,7%) i oczekiwań rynkowych (3,6%). Kwartalna dynamika PKB oczyszczona z wpływu czynników sezonowych wyniosła 0,8% w III kw. wobec 1,1% w II kw. W konsekwencji, III kw. br. był ósmym kwartałem z rzędu, w którym odnotowano wzrost PKB w ujęciu kw/kw. Opublikowane przez GUS dane są wstępnym szacunkiem, a pełne dane o PKB uwzględniające informacje dotyczące jego struktury zostaną opublikowane 30 listopada.
Naszym zdaniem spowolnienie wzrostu PKB w III kw. wynikało przede wszystkim ze zmniejszenia wkładu eksportu netto. Z kolei w kierunku zwiększenia dynamiki PKB w porównaniu z II kw. oddziaływało przyspieszenie wzrostu konsumpcji, wspierane przez dobre nastroje konsumenckie oraz utrzymujący się wzrost realnych dochodów gospodarstw domowych i spadek ich skłonności do oszczędzania. Czynnikiem dynamizującym PKB był również szybszy wzrost inwestycji, wzmacniany przez ożywienie inwestycji infrastrukturalnych współfinansowanych ze środków unijnych.
Wtórne efekty cenowe szoku surowcowego nasilą się
Dane o inflacji i PKB wskazują, że mimo wyraźnego wzrostu popytu w gospodarce wtórne efekty inflacyjne związane z szokiem surowcowym wywołanym przez konflikt na Bliskim Wschodzie pozostają ograniczone. Podtrzymujemy jednak ocenę, że w najbliższych miesiącach wpływ wyższych cen nośników energii na ceny żywności oraz ceny bazowe nasili się. Ponadto, uruchomiony w październiku program „Ceny Paliwa Niżej”, obejmujący obniżenie VAT i akcyzy na paliwa oraz administracyjny limit ceny detalicznej, ma obowiązywać do końca 2026 r. W konsekwencji, w krótkookresowych prognozach inflacji uwzględniać należy potencjalny czynnik proinflacyjny związany z zakończeniem programu CPN, co może nasilić obawy RPP o pojawienie się efektów drugiej rundy. Podtrzymujemy zatem nasz scenariusz jednej podwyżki stopy referencyjnej do 4,00% w styczniu 2027 r. Wsparciem dla tego scenariusza są wyniki listopadowej projekcji inflacji NBP (por. MAKROmapa z 9.11.2026). Naszą zrewidowaną prognozę inflacji przedstawimy w najbliższej MAKROmapie.
Dzisiejsze dane o październikowej inflacji i PKB w III kw. są neutralne dla kursu złotego i rentowności polskich obligacji.
